Menü Kapat

SERA İKLİMLENDİRME

Sera içerisinde yetiştiricilik yapmanın esas amacı çevre koşullarına bağımlılığı ortadan kaldırmaya çalışırken bitkiyi istenmeyen dış etmenlerden korumaktır. Bu noktada devreye en büyük etmen olan iklim faktörü girmektedir. Seralar bize yapay iklimlendirme konusunda büyük avantaj sunan yetiştirme ortamlarıdır. Sera iklimlendirme elemanlarını sera ısıtma sistemleri, soğutma sistemleri ve nemlendirme sistemleri olarak ayırabiliriz.

SERA ISITMA SİSTEMLERİ

Her bitkinin yetişip meyve verebilmesi için ihtiyaç duyduğu bir sıcaklık değeri vardır ve bu değerin optimum olarak sağlanması üretimin verimi açısından son derece önemlidir fakat seralar kolay ısınıp kolay soğuma özelliğine sahiptirler bu nedenle ısıtma için aranan bazı özellikler vardır bunları;

  • Seralarda sıcaklık dış hava sıcaklığından bağımsız olarak ayarlanabilmeli.
  • Ayarlanan sıcaklık seranın her yerinde dengeli bir şekilde dağıtılabilmeli.
  • Verimli çalışabilmeli ve yakıt kolay ve düşük maliyette sağlanabilmeli.

Şeklinde sıralayabiliriz bunun için daha önceki konularımızdan olan sera projesi hazırlama ve sera yapımı başlıklı yazımızda planlanın öneminden detaylı olarak bahsettik. Verimli ve en az maliyetli bir ısıtma için sera örtü malzemesi ve sera çatı şekli, sera uzunluğu ve sera yüksekliği mevcut iklim koşullarına göre en uygun şekilde seçilmelidir.

Sera ısıtma yöntemleri

  • Sobalarla ısıtma: Katı, sıvı veya gaz yakıtlarla kullanılan sobaların sera içerisine belirli aralıklarla yerleştirilmesiyle ve bunların yakılmasıyla kullanılan yaygın bir ısıtma yöntemidir.
  • Elektrikle ısıtma, elektrikle ısıtılan rezistans üzerine uygulanan hava akımının sera içerisine dağılmasını sağlamakla yapılır ikinci yöntem ise elektrikle ısıtılan suyun sera içerisinde dolandırılmasıyla sağlanır.
  • Kaloriferle ısıtma: Isıtılan suyun kapalı bir sistem içerisinde serada dolaştırılmasıyla elde edilen ısıtma yöntemidir.
  • Sıcak havayla ısıtma: Isıtılan havanın belirli aralıklarla sera içerisine bir boru vasıtasıyla boru üzerinde bulunan deliklerden basınçla püskürtülesiyle yapılır.
  • Doğal enerji kaynaklarını kullanarak ısıtma yönteminde güneş enerjisinden yararlanılırken ya çatı eğimini güneşe göre konumlandırılarak güneş ışınlarını maksimum derecede kullanma yöntemi ya da güneş ışığı toplayıcılarla ısıtılma yapılmaktadır. Diğer bir yöntemde ise jeotermal enerjisinden faydalanılmaktadır. Bu yöntemde yer altından çıkarılan sıcak su ve buhar kullanılarak seralar ısıtılmaktadır.

SERA SOĞUTMA SİSTEMLERİ

Her bitkinin yetişip meyve verebilmesi için ihtiyaç duyduğu optimum sıcaklık değeri aralığı olduğunu söylemiştik eğer bu değer optimumun üzerine çıkıp maksimuma ulaşırsa o zaman bitki için ortamın soğutulması gerekir bunun dışında bitkinin bazı biyolojik fonksiyonlarını yerine getirebilmesi için yine soğutma gerekir bu noktalarda devreye sera soğutma sistemleri girer.

Seralarda soğutma bir kaç farklı yöntemle ve sistemle yapılabilir. Bunları sera havalandırma ile soğutma, sera fanı ile soğutma, gölgelendirme ile soğutma ve selülozik pedlerle soğutma diye ayırabiliriz.

Havalandırma ile soğutmada soğutmanın dışında sera içi sağlıklı hava ve gaz dengesinin sağlamak amacı da yer alabilir.

Sera havalandırma sistemi, seranın dışarıya açılan genelde çatı veya çatıya yakın kısımlarında bulunan ve mekanik veya elektronik olarak kontrol edilebilen pencere sistemleridir. Bu
sistemlerin sahip olması gereken bazı teknik özellikler vardır. Sera havalandırma açıklıkları yeterince büyük olmalı, sağlam ve kapatıldığında sızdırmaz olmalı ve bu sistem kurulurken hava sirkülasyonu düzgün oluşturacak şekilde tasarlanmalıdır.

Sera fanı ile soğutma istenildiğinde seradan dışarıya açılan fanlar yardımıyla sera içerisindeki hava ile dışarıdaki hava değişimi sağlanarak sera içerisindeki istenmeyen sıcak havanın giderilmesi prensibine bağlıdır.

Gölgelendirme ile soğutma: Sera içerisine kurulan ve istenildiğinde mekanik veya elektronik yöntemlerle açılıp kapatılabilen, sera zeminine paralel olarak kurularak bitkilerin üzerinde gölgelendirme sağlayan perde sistemleridir.

Selülozik pedlerle soğutma: Sera duvarına dikey olarak monte edilen selülozik kağıtlar, içerisinde dolaştırılan su ve egzoz fanlarının oluşturduğu nem sayesinde sera içerisinde soğutma sağlayan sistemlerdir.

SERA NEMLENDİRME SİSTEMLERİ

Her bitki için optimum nem oranının korunması çok önemlidir çünkü nem sıcaklığın aniden düşmesi sonucu kışın donma olaylarından yazın aşırı sıcaktan dolayı verim düşmesi olayından bitkiyi korurken ortamda ısı dengesini de muhafaza eder bunun yanına aşırı nem sera içerisinde hastalıkların daha hızlı yayılmasına neden olabilir bu nedenle nem dengesi son derece önemlidir.

Sera nemlendirme sistemleri nemlendirici nozuller vasıtasıyla suyun havaya pulverize edilmesiyle sağlanır. Havaya pulvirize edilen su nem sağlarken bu nem sera içerisine belirli aralıklarla yerleştirilmiş sirkülasyon fanı vasıtasıyla sera içerisine homojen şekilde dağıtılır ve bu sistemler istenirse sera otomasyon sistemlerine bağlı olarak belirli zaman aralıklarında veya uzaktan kontrolle çalıştırılabilir.

Sonuç olarak kurulumunun en temel amaçlarından biri olan sera iklimlendirme bitki verimi ve üretici açısından son derece önem arz etmektedir. Doğru iklimlendirme ve sera otomasyon sistemleri ile bitki sağlığı korunurken üretimden yüksek verim alınabilir.